Bana Hikaye Anlat-ma 17 Aralık 2017 – Posted in: Genel – Tags: , ,

Recep Seyhan, Marmara Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı mezunudur. 1979’dan itibaren değişik edebiyat dergilerinde hikaye, öykü ve edebî yazıları yayımlanmıştır. “Güneşin Doğduğu Yerde” adlı öykü kitabı 2013 ESKADER hikâye ödülünü kazanmıştır.

Seyhan, eserinde edebî metinleri ontolojik ve psikanalitik açıdan analiz etmiştir. Dil analizini de postmodern teknik açısından ele almıştır. Yazar edebî metinleri –özelde hikaye ve öyküler- Heidegger’in “Desain” , Lacan’ın “bilinçdışı” , Jung’un “evrensel bilinçdışı ve arketip”, Husserl’ın “fenomolojisi”, Heisenberg’in “belirsizlik kuramı”, Cooley’nin “ayna kuramı” gibi birçok düşünür, psikolog ile edebiyatçının kuram ve düşüncelerinden istifade etmiştir. Elimdeki kitap edebiyat üzerine postmodern bakış açısıyla yapılan edebî dil ve kurmaca gerçeklik üzerine bir çalışmadır. Bu çalışma fenomoloji, varoluşçuluk, hermeneutik gibi felsefe akımlarının ve psikoloji biliminin önemli kuramcılarının teorilerinin ışığında edebî metinler incelenmiştir.

“ Hikaye türünde ve genelde edebiyatta gerçek nedir?” sorusuna yazarın cevabı gayet net ve açıktır. Edebiyat yüz yıl önceki didaktik eserler değildir. Seyhan, yazarları gerçeği eğen, büken, kalıp değiştiren kişiler olarak görür. Gerçeğin gizil bir şekilde verilmesinin modern edebiyatın vazifesi olduğunu ileri sürer. Kanımca yazarlar eserlerine okurların dahil olması için gerçeği örtülü bir şekilde verebilir. Okurun ataletten kurtulması için güzel bir oyundur.

Bana Hikaye AnlatmaÖykülerde kullanılan dilin nasıl olması ile ilgili düşünceleri, öykü yazarları için yön tarif edicidir. “Üst dil” in öykülerde kullanılması gereken bir edebî dilin olmasını belirtir. Şiir gibi öykülerin de imgelerle yazıldığından bir üst dil kullanılarak öykünün kendine has kurucu dilini işçi gibi emek vererek işlenmesini salık verir, yazar.

Yazar Seyhan başta da belirttiğim gibi birçok Batılı düşünür ve edebiyatçının fikrilerini harmanlayarak malzemesini hazırlamıştır. Bu malzemeye kendi düşün dünyasının ilahiyat boyutunu da katmıştır. Yazarın tasavvuf düşüncesi ile varoluş felsefesi ile ilgili dipnotlarda verdiği karşılaştırmalar ufkumu açtı, diyebilirim. Şu da var ki psikanalatik ve hermeneutik analizlerini ilahiyat boyutlu açılımlarla bireysel katkıda da bulunmuştur, fakat ilahiyat boyutlu analizler bazı yerlerde bende zorlama yorumlar olduğuna dair his uyandırdı.

Yazarla aynı fikirde olmadığım konu toplumsal gerçekçilik ve köy edebiyatı alanında eser vermiş olan yazarlara eleştirisi olmuştur. Seyhan, köy edebiyatı ve toplumsal gerçekçilik türünde eser kaleme alan Fakir Baykurt, Aziz Nesin, Rıfat Ilgaz, Abbas Sayar, Kemal Bilbaşar gibi yazarları toplumsal mühendislik yapmak ve edebî bir dil değil de mahalli dili değiştirmeden kullanmalarına yönelik eleştirilerde bulunmuştur. Toplumsal gerçekçiler eserlerini kaleme alırken ideolojik kaygılarıyla değil, ideolojik tutumları ile eserlerini kaleme alarak bireysel ve toplumsal sorunları eserlerinde işlemiştir. Cumhuriyetin ilk yılarında köy edebiyatının işlenmesi bir suç değildir. Osmanlı Devleti’nde halkın yüzde 90’nı köylü olan bir ülkede köy edebiyatının olmaması analiz edilmesi gereken bir mevzudur. İkincisi, eleştirilen yazarların kullandığı mahalli dil ile ilgili olarak, bu türün yazarları postmodern teknikleri kullanarak sanat icra etme gibi kaygıları yoktu. Sanatı toplum için yapma ülküleri vardı.

Bu ülkü bazen edebî eserlerde estetik ve dilsel tahribatlara yol açmıştır. Bu kusur tamamen eleştirilecek bir mevzu olarak görünmemektedir benim nazarımda. Yaşar Kemal, Rıfat Ilgaz, Aziz Nesin gibi düzene ağır eleştirilerde bulunanların eleştirilip şehir hayatı temalı eserleri işleyen yazarlara bu eleştirilerde bulunulmamıştır. Bu da bana yapay bir zemin geldi. Son olarak şunu belirtmek isterim. Seyhan, köy edebiyatı ve toplumsal gerçekçi yazarları ideolojik olarak eleştirmekte, fakat Seyhan’da analizlerinde ve eleştirilerinde ideolojik tutumunu belirtmektedir. Çok kıymetli bilgiler ve analizler içeren bir eser olması babında bu eleştirimi de belirtme ihtiyacında bulundum.

Bana Hikaye Anlat(Ma)
Recep Seyhan
Bilge Kültür Sanat
2017, 208 sayfa

Cem AkarKitap Cafe