Roman, Kimlik, Kültür Kuramsal İncelemeleri 5 Kasım 2017 – Posted in: Genel – Tags: ,

Ali BUDAK, bir İstanbul yazarı olan Mario Levi ile ilgili yaptığı edebÎ tahlilleriyle ismini duyduğum değerli bir edebiyatçımızdır. Yeditepe Üniversitesi Fen ve Edebiyat Fakültesi’nde Türk Dili ve Edebiyatı Bölüm Başkanı olarak akademik hayatını sürdürmektedir. Osmanlı modernleşmesi ve batılılaşması, Osmanlı dönemi Türk edebiyatı, çağdaş Türk romanı gibi edebiyatın birçok alanında akademik eserler kaleme almıştır. Yine çeşitli sanat ve edebiyat dergilerinde yayınladığı şiirlerini topladığı üç şiir kitabı da bulunmaktadır.

Ali Budak’ın “Roman, Kimlik, Kültür” kitabı edebi kuramlar çerçevesinde sekiz Türk romanını analiz etmiştir. 7 bölüm halinde verilen eserin içinde analizi yapılan eserler şunlardır: Birinci bölüm Mühayyelat-ı Aziz Efendi ve Hançerli Hanım Hikaye-i Garibesi kitapları; ikinci bölümde Mario Levi’nin “Karanlık Çökerken Neredeydiniz” eseri; üçüncü bölümde yine Mario Levi’nin bir eseri olan “Size Pandispanya Yaptım” kitabı; dördüncü bölüm Gülcemal’in “Tuhaf Bir Yol Hikayesi Yahut Bir Huzursuzun Seyr ü Süluku” kitabı; beşinci bölüm Selim İleri’nin “Yarın Yapayalnız” kitabı; altıncı bölüm Orhan Pamuk’un “Kafamda Bir Tuhaflık Var” kitabı ve son bölümde ise Ece Erdoğuş’un “ Tuhaf Hikayeleri Sever Misiniz?” Bu kitapların kuramsal metin incelemelerinin akademik çerçevede analizlerinin yapıldığı bilgilendirici bir kitaptır.

Her edebiyat severin ve okurunun sadece roman okumasıyla sınırlı kalmayıp edebi analiz yeteneğinin gelişmesine katkı sağlayacak akademik kitapları okumasını salık veririm. Metinlerde bize verilmek istenen ana mesaj, örtülü veya gizli gündemi görmemizi sağlayacak olan edebi analiz yeteneğimiz olacaktır. Her eserin yazıldığı/anlatıldığı dönemin psikolojik, sosyolojik, politik, ekonomik koşullarını teşhis edebilmek, yazarın okuyucuya verdiği göndermeleri yakalayabilmek için sadece akademisyenlerin değil, okurların da kuramsal metin incelemeleri ile ilgili kitapları okuması çok yönlü analiz yapabilme imkanını sağlayacak ve esere birçok pencereden bakabilmesini sağlayacaktır.

Roman Kimlik Kültür Kurumsal Metin İncelemeleriBu kitapta Muhayyelat-ı Aziz Efendi ile roman sanatına geçişte köprü vazifesi gördüğünü erken dönem modern roman sanatına geçişte ilk deneme yazımını; Hançerli Hanım Hikaye-i Garibesi kitabıyla modern sanata ve hikayeye uzanmış bir geçiş eseri olduğunu görürüz.

Mario Levi’nin İstanbullu bir Yahudi’nin yaşadığı kimlik karmaşasını anlattığı “Karanlık Çökerken Neredeydiniz” kitabı toplumun zoraki ötekileştirmesi ile insanların azınlıklaştırılarak yalnızlığa sürüklediğine dair Budak’ın keskin tahlilleri ile tespit edebiliriz. Bir nevi sosyolojik çıkarımda bulunabilecek bir inceleme kitabı izlenimi uyandırdı.

Gülcemal’in hem realist hem de zihinsel/fantastik kitabı “Tuhaf Bir Yol Hikayesi Yahut Bir Huzursuzun Seyr ü Süluku” okuyucuda geniş ufuklar açacak bir inceleme ile okurlara teknik bilgiler vermekte. Bu incelemeler aynı zamanda yazarların kitap yazma aşamasında kurgularını hangi aşamalardan geçerek ve materyallerini nasıl topladıklarına dair yazarlığa adım atmak isteyen kişilere de bilgi sunmaktadır.

Ali Budak, Selim İleri’nin “Yarın Yapayalnız” adlı kitabı ile ilgili incelemesinde yazarın kullandığı postmodern teknikleri ve zoru denemeyi seven kişiliğini ayrıca belirtmektedir. Çünkü Karakterlerin kişisel dünyasını derinleştirirken bilindik kilişe ve formları kullanıp naif ve ayrıntıcı bir yapıyla yeni tezahürler oluşturduğundan ayrı bir kıymet verir.

Türkiye’nin en çok okunan yazarlarından Orhan Pamuk’un “Kafamda Bir Tuhaflık Var” bölümü özel olarak değerlendirilmesi gereken bir inceleme olmuştur. Pamuk’un edebi yazım teknikleri ile ilgili merak edilen birçok noktaya açıklık kazandıracak bir değerlendirme yazısı olmuştur.

Son bölümde ise Türk yeraltı edebiyatının önemli temsilcilerinden Ece Erdoğuş’un “Tuhaf Hikâyeleri Sever Misiniz ?” kitabının incelendiği kısım. Yeraltı edebiyatı türünün takipçileri, karakter psikolojisinin derinlemesine analizinde buzdağının altında kalan kısmının sular üstüne çıktığını görecektir. Akıl hastanesinde intiharla sonuçlanacak bir karakterin hayatının anlatıldığı bu kitapta insan psikolojisine dair bir hayli çarpıcı reaksiyonlar ile karşılaşacaksınız.

Roman, Kimlik, Kültür Kuramsal İncelemeleri
Ali Budak
Bilge Kültür Sanat Yayınları
264 Sayfa, 2017

Kitapcafe
31 Ekim 2017